Kredyt WIBOR a TSUE – pierwszy wyrok w polskiej sprawie (C-471/24)

Kredyt WIBOR a TSUE – pierwszy wyrok w polskiej sprawie (C-471/24)

W dniu 12 lutego 2026 r. o godz. 9:30 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej ogłosi wyrok w sprawie C-471/24, będącej pierwszą polską sprawą prejudycjalną dotyczącą kredytu hipotecznego w złotych oprocentowanego według wskaźnika WIBOR.

Sprawa została skierowana do TSUE przez Sąd Okręgowy w Częstochowie i dotyczy umowy kredytowej zawartej w 2019 r. z PKO BP S.A. Jej znaczenie wykracza jednak daleko poza indywidualny spór pomiędzy stronami.

W Polsce funkcjonuje obecnie około 2–2,5 mln aktywnych kredytów mieszkaniowych, z czego zdecydowana większość to kredyty złotowe o zmiennym oprocentowaniu opartym na WIBOR. Orzeczenie TSUE może więc stać się punktem odniesienia dla całego rynku kredytów hipotecznych – podobnie jak wcześniej miało to miejsce w sprawach frankowych.

Dlaczego sprawa WIBOR trafiła do TSUE?

Rozpoznając spór pomiędzy kredytobiorcą a bankiem, Sąd Okręgowy w Częstochowie powziął poważne wątpliwości co do tego, czy konstrukcja kredytu hipotecznego opartego na WIBOR spełnia standardy ochrony konsumenta wynikające z Dyrektywy 93/13/EWG.

Znaczenie sprawy ma charakter systemowy. Od 2013 r. wskaźnik WIBOR stanowi podstawę oprocentowania około 98,5% kredytów udzielanych gospodarstwom domowym w Polsce. Zdaniem sądu, w praktyce kredytobiorcy często nie otrzymywali pełnych i rzetelnych informacji dotyczących m.in.:

• zasad ustalania stawki WIBOR,

• czynników wpływających na jej wysokość,

• stopnia przejrzystości tego wskaźnika,

• długofalowych skutków ekonomicznych zmiennego oprocentowania.

Sąd zwrócił również uwagę na fakt, że dane wykorzystywane do ustalania WIBOR pochodzą od samych banków, a sposób ich przetwarzania pozostaje poza kontrolą konsumenta. Brak przejrzystości mógł uniemożliwić kredytobiorcy realne zrozumienie ryzyka finansowego związanego z umową.

Czy klauzule WIBOR mogą być badane przez sąd?

Pierwsze pytanie prejudycjalne dotyczy fundamentalnej kwestii: czy postanowienia umowne odwołujące się do WIBOR w ogóle podlegają kontroli abuzywności.

Sąd zapytał TSUE, czy art. 1 ust. 2 Dyrektywy 93/13 wyłącza takie klauzule spod kontroli, czy też – skoro stosowanie WIBOR nie wynika z bezwzględnie obowiązujących przepisów prawa – mogą one być oceniane pod kątem uczciwości i przejrzystości.

Wątpliwości wynikają z faktu, że choć WIBOR jest powszechnie stosowany, polskie prawo nie nakłada obowiązku jego użycia ani nie określa konkretnego poziomu stawki. Banki miały swobodę w konstruowaniu mechanizmu oprocentowania.

Wiele wskazuje na to, że TSUE potwierdzi możliwość badania takich klauzul na gruncie Dyrektywy 93/13, co było wielokrotnie akcentowane podczas rozprawy przed Trybunałem w czerwcu 2025 r.

Obowiązki informacyjne banku przy kredytach WIBOR

Drugie pytanie prejudycjalne dotyczy zakresu obowiązków informacyjnych banku wobec konsumenta przy zawieraniu umowy kredytu hipotecznego opartego na WIBOR.

Sąd zapytał TSUE, czy można uznać klauzulę oprocentowania za uczciwą, jeśli konsument został poinformowany jedynie o nazwie wskaźnika, bez wyjaśnienia:

• kto administruje WIBOR-em,

• w jaki sposób jest on ustalany,

• jakie czynniki wpływają na jego zmienność,

• jaki wpływ może mieć wzrost stóp procentowych na całkowity koszt kredytu.

Odpowiedź na to pytanie może przesądzić, jakie minimum informacji musi zostać przekazane konsumentowi, aby mechanizm zmiennego oprocentowania został uznany za transparentny i zgodny z prawem unijnym.

Ryzyko ekonomiczne a świadoma zgoda kredytobiorcy

Trzecie pytanie prejudycjalne odnosi się do istoty abuzywności, czyli naruszenia zasady dobrej wiary oraz powstania znaczącej nierównowagi praw i obowiązków stron umowy.

Sąd zapytał, czy przy ocenie klauzul WIBOR należy badać, czy bank – działając uczciwie – mógł racjonalnie zakładać, że konsument zaakceptowałby taki mechanizm oprocentowania, gdyby został prawidłowo poinformowany o:

• sposobie ustalania wskaźnika,

• ryzykach związanych z jego nietransparentnością,

• rzeczywistym rozkładzie ryzyka ekonomicznego.

To pytanie przenosi ciężar oceny z samej konstrukcji WIBOR na relację bank–konsument i poziom świadomości kredytobiorcy w chwili zawierania umowy.

Skutki uznania klauzuli WIBOR za nieuczciwą

Czwarte pytanie prejudycjalne dotyczy konsekwencji prawnych ewentualnego uznania klauzuli WIBOR za abuzywną. Sąd rozważał, czy po jej eliminacji możliwe jest dalsze wykonywanie umowy wyłącznie w oparciu o marżę banku, czy też brak WIBOR prowadzi do upadku całej umowy kredytowej.

Odpowiedź TSUE w tym zakresie będzie miała kluczowe znaczenie zarówno dla kredytobiorców, jak i dla sektora bankowego, określając potencjalny zakres roszczeń oraz skutków finansowych sporów dotyczących kredytów WIBOR.

Znaczenie wyroku TSUE C-471/24 dla rynku kredytów

Wyrok TSUE w sprawie C-471/24 nie spowoduje automatycznego unieważnienia wszystkich kredytów opartych na WIBOR. Może jednak otworzyć drogę do realnej i skutecznej kontroli sądowej tych umów pod kątem ochrony konsumenta.

Dla rynku finansowego będzie to jedno z najważniejszych orzeczeń TSUE dotyczących Polski w ostatnich latach. Dla kredytobiorców – potencjalny punkt zwrotny, porównywalny znaczeniem do przełomowych wyroków w sprawach frankowych.